Kostprijzen duurzame energie voor consumenten

Duurzame energie, ook vaak hernieuwbare energie genoemd, is energie waarover voor onbeperkte tijd kan worden beschikt. Daarbij mag door het gebruik hiervan, het milieu niet worden beschadigd en benadeeld.

Vormen van duurzame energie zijn o.a.:

  • zonne-energie, waarbij zonlicht wordt omgezet in warmte en energie
  • windenergie, waar wind wordt ingezet om een generator aan te drijven en zo elektriciteit op te wekken
  • bio-energie, waar elektriciteit wordt opgewekt uit organisch (afval)materiaal
  • geothermische energie, waar warmte uit de aardbodem wordt gewonnen
  • energie uit water, waar door de beweging van water elektrische energie wordt opgewekt

Daarnaast zijn er in Nederland diverse innovatieve energiesoorten zoals blauwe energie, golfslag energie en Hydro Elektrische Energie die volop in ontwikkeling zijn.

Nederland heeft op Europees niveau vastgelegd dat in 2020 14% van ons energieverbruik uit hernieuwbare bronnen zal komen. Maar Nederland loopt ten opzichte van de rest van de Europese landen ver achter op het gebied van duurzame energie. Hoe komt dat?

Nederlandse gaswinning

Jarenlang hebben gasbedrijven in Nederland grote invloed gehad op het energiebeleid in Den Haag. Neem alleen al Shell, een grote internationale speler in de energiesector, met een hele dikke vinger in de pap van het beleid ten aanzien van de Nederlandse gasproductie. Het geld dat de overheid met de gaswinning verdient is mede debet aan de bereidheid forse investeringen (in de vorm van subsidies) te doen in duurzame energie.

Financieel risico

Wie in Nederland in een project in duurzame energie wil stappen loopt aanzienlijke financiële risico’s. De gelukkigen onder hen krijgen hoge vergoedingen van de Nederlandse overheid. Helaas is dit, door een beperkt beschikbaar gesteld budget, maar voor weinig ondernemers in duurzame energie weggelegd. En daar ligt meteen het eerste probleem van de hogere kostprijzen die uiteindelijk door de consument in Nederland moeten worden betaald.

Een ondernemer die in Nederland bijvoorbeeld een windenergie project wil opstarten, met plaatsing van een groot aantal windmolens in zee, zal al vroeg in de ontwikkeling van zijn plannen moeten investeren. Denk hierbij alleen al aan vergunningen die moeten worden aangevraagd. De kosten lopen hier vaak in de miljoenen. Een extra probleem is, of dat geld de moeite van het investeren waard is, met de vraag of hij zijn subsidie uiteindelijk ontvangt (als de ondernemer wacht met zijn project totdat de vergunning en subsidie rond zijn, is de kans waarschijnlijk al lang verkeken).

Elders in Europa, bijvoorbeeld in Engeland en Frankrijk, beslaan deze kosten ‘slechts’ enkele honderdduizenden euro’s. De overheid is in die landen veel proactiever, verricht veel meer voorwerk en is veel transparanter naar de markt toe, door het beschikbaar maken van de resultaten voor eenieder. Het gehele traject van idee tot uitvoering van een duurzame energie project is daardoor een stuk goedkoper in andere Europese landen.

Duurzame energie wordt dus ‘bewust’ duur gemaakt en gehouden

Vooral met het oog op de hierboven beschreven grote financiële risico’s bij (grote) projecten in de duurzame energie sector, kun je concluderen dat duurzame energie ‘bewust’ duur wordt gemaakt en gehouden. Bewust in de zin van: hoge kosten voor vergunningen en weinig beschikbare gelden van de overheid. Uit onderzoek blijkt dat Nederland uiteindelijk tussen de 10 en 30 % te veel betaalt, dus meer dan nodig voor duurzame elektriciteit.

Zou je dat ‘te veel betaalde’ percentage wegnemen in de doelstelling om in 2020 14% van het energieverbruik uit hernieuwbare bronnen te laten komen, dan zou dat een besparing opleveren van tussen de 5 en 10 miljard euro.

Bio-energie niet populair in Nederland

Waar andere landen veel aan bio-energie doen, ook een vorm van duurzame energie, is dit in Nederland veel minder het geval. Nederlandse stoken in vergelijking weinig hout (een vorm van bio-energie), omdat (en daar komt ie weer) aardgas zo vertrouwd is en zo betaalbaar is in Nederland. En waar we bekend staan als land van veel water, met daarin grote kennis en expertise die wereldwijd lof oogst en waar vaak genoeg onze hulp wordt ingeroepen, wordt er in Nederland nauwelijks energie uit water opgewekt. Misschien niet de duurzame energie vorm met de grootste elektriciteitsproductie, maar alle kleine beetjes helpen zou je zeggen.

De oplossing?

Financiële risico’s moeten breder worden gedragen. Dit kan door participatie in duurzame energie projecten. De overheid doet dit al jaren met ‘ouderwetse’, fossiele energie. Neem Energiebeheer Nederland (EBN), een zelfstandig bedrijf met de Nederlandse overheid als enige aandeelhouder. EBN neemt deel in projecten voor de opsporing, winning en verkoop van Nederlandse aardolie en aardgas.

Zo’n model moet ook in duurzame energie projecten geïmplementeerd worden. Op die manier kan kapitaal goedkoop aangetrokken worden, want EBN heeft een goede kredietstatus waardoor tegen gunstige rente het benodigde geld geleend kan worden. Op die manier kan de overheid het vertrouwen in de markt een ‘boost’ geven en kan sneller inspelen op marktontwikkelingen.

Op de langere termijn zouden de (belasting)inkomsten over duurzame energie die van het aardgas overstijgen. En dat zou enorm helpen om de doelstellingen voor 2020 ook op een financieel verantwoorde, concurrerende en winstgevende manier te halen.

Dit vraagt flexibiliteit en een andere aanpak, waar duurzame energie ècht centraal komt te staan en waar de oren niet meer alleen zo hangen naar fossiele energie.